Wettelijke verdeling

Heeft de overledene geen testament gemaakt? Was hij getrouwd of geregistreerd partner en zijn er kinderen? Dan geldt de wettelijke verdeling volgens het erfrecht. De hele erfenis gaat naar de echtgenoot of geregistreerd partner van de overledene. 

De kinderen hebben wel recht op een deel van de erfenis, hun wettelijk erfdeel. Maar zij krijgen dit nog niet. Hun erfdeel wordt omgerekend in geld. Voor dit bedrag heeft de echtgenoot een schuld aan de kinderen. 

Zowel de echtgenoot als de kinderen moeten in deze situatie aangifte doen voor de erfbelasting als hun erfdeel hoger is dan de vrijstelling. De echtgenoot betaalt de erfbelasting voor de kinderen. Dat vermindert dan wel de schuld aan de kinderen.

Let op!

Als de echtgenoot de erfbelasting (voor zichzelf en voor de kinderen) niet kan betalen, omdat de erfenis hoofdzakelijk uit een woning bestaat, dan kunt u na ontvangst van de aanslag uitstel van betaling aanvragen. Soms kunt u in de aangifte uitstel aanvragen. Daarover leest u meer in de aangifte.

Voorbeeld

Een overledene laat een echtgenoot en 2 kinderen achter. Het echtpaar bezat een woning met een waarde van € 300.000 en € 60.000 spaargeld. Het echtpaar had geen afspraken gemaakt over huwelijkse voorwaarden. Er is geen testament. De ene helft van alle bezittingen is eigendom van de overledene en de andere helft is van de echtgenoot. Door het overlijden wordt de helft van de waarde van de woning plus de helft van de waarde van het spaargeld verdeeld, dit is € 150.000 + € 30.000 = € 180.000.

Er zijn 3 erfgenamen: de echtgenoot en 2 kinderen. Ieder krijgt een derde deel van de erfenis van € 180.000. Zij erven ieder € 60.000. De echtgenoot heeft een schuld van € 60.000 per kind en ieder kind heeft een vordering op de ouder van € 60.000.

De kinderen krijgen hun erfdeel pas uitbetaald na het overlijden van de echtgenoot. Tot die tijd heeft de echtgenoot een woning van € 300.000, € 60.000 spaargeld en een schuld van € 120.000 aan de kinderen. De kinderen moeten erfbelasting betalen over € 60.000.

Als ook de echtgenoot overlijdt, dan krijgen de kinderen eerst de € 60.000 per persoon die al van hen was. Over dat bedrag hebben zij al erfbelasting betaald, dus dat hoeven ze niet nog eens te doen. De erfenis van de echtgenoot is (€ 180.000 + € 60.000) = € 240.000. Hiervan krijgt ieder kind € 120.000. Over dit bedrag moeten zij nu erfbelasting betalen.

De voordelen en nadelen, ofwel vruchtgebruik en bloot eigendom

De echtgenoot heeft voordeel van het vermogen dat hij in zijn beheer heeft. Dat noemen wij ook wel vruchtgebruik. De kinderen hebben een nadeel, zij kunnen immers niet over hun geld beschikken. Dat noemen wij bloot eigendom.

Voor de berekening van de erfbelasting wordt het erfdeel van de echtgenoot met dit voordeel vermeerderd, en het erfdeel van de kinderen met dit erfdeel verminderd. De waarde van dit voordeel is afhankelijk van de leeftijd van de echtgenoot en een eventueel afgesproken rente.

De leeftijd van de echtgenoot

Als de eerste ouder vrij jong overlijdt, is het nadeel dat de kinderen hebben groter: ze moeten langer wachten tot zij hun vordering kunnen opeisen. Naarmate de echtgenoot ouder wordt, is dit nadeel kleiner. De factor die bepaalt hoe groot dit nadeel (en dus het voordeel voor de echtgenoot) is, staat in een tabel.

Geen rente afgesproken

De waarde van het voordeel per jaar is wettelijk vastgesteld op 6%. Met deze rente en de factor uit de tabel berekenen we over welk bedrag belasting betaald moet worden: 6% van het erfdeel vermenigvuldigd met de factor uit de leeftijdstabel.

Voorbeeld

Als de echtgenoot 67 jaar is, dan is het belastbare bedrag van het erfdeel van het kind geen € 60.000 maar € 31.200, namelijk: € 60.000 min (factor 8 x 6% x € 60.000 = ) € 28.800.

Het belastbare bedrag voor de echtgenoot is € 60.000 + € 28.800 + € 28.800 = € 117.600.
Als de echtgenoot overlijdt, dan krijgen de kinderen eerst de € 60.000 per persoon die al van hen was. Daarover betalen zij geen erfbelasting meer.

De erfenis van de echtgenoot is  € 300.000 + € 60.000 – € 120.000 = € 240.000. Hiervan krijgt ieder kind € 120.000 waarover wij erfbelasting berekenen (na aftrek van de vrijstelling).

Uitbetalen kindsdeel

Als de echtgenoot ervoor kiest om het erfdeel van de kinderen eerder uit te betalen, dan moeten de kinderen daarover misschien schenkbelasting betalen. Wij hebben immers erfbelasting berekend over een lagere waarde van het erfdeel omdat het kind het geld pas krijgt na het overlijden van de ouder. 

Als het kind het geld toch eerder krijgt uitbetaald, dan is het verschil tussen de lagere waarde en het uitbetaalde bedrag een schenking van de ouder aan het kind. In het voorbeeld is de schenking dan (het verschil tussen € 31.200 en € 60.000 = ) € 28.800.

Javascript staat uit in deze internetbrowser. U moet Javascript activeren om onze internetsite te zien.